Nieuwsbrief van 1 maart 2008

Homoseksualiteit in Ethiopia

De studenten psychologie aan de universiteit van Gondar hielden een tweedaagse conferentie. Lea was uitgenodigd als gast en Kobe moest de conferentie organiseren en de discussies modereren. Groepen van vier studenten brachten seminaries over allerlei hedendaagse onderwerpen. Sommigen waagden zich aan zeer beladen thema's in Ethiopië, waaronder homoseksualiteit, traditionele versus nieuwe familiesamenstellingen, de impact van de religie op de economie, geld maakt gelukkig, enzovoort.

Voor het eerst aan de universiteit durfden enkele studenten onderzoek uiteen zetten dat aantoont dat homoseksualiteit - minstens ten dele - natuurlijk is; dus uitgelegd kan worden door biologische, genetische of hormonale factoren. “Mede daardoor”, zeiden ze, “zijn er landen in de wereld waar homoseksualiteit gelegaliseerd werd.” In Ethiopia vlieg je voor homoseksuele praktijken nog altijd stante pede de gevangenis in. Tenminste als de gemeenschap het heft nog niet in eigen handen genomen heeft en de homo's of lesbiennes geen kopje kleiner heeft gemaakt. Het is immers niet de eerste keer dat Ethiopiërs ons uitleggen dat ze zelf eigenhandig een vriend(in) zouden neerschieten wanneer blijkt dat die plots homo/lesbienne zou zijn. Anderen bidden opdat praktijken als het homohuwelijk nooit van de Westerse landen naar hier zouden overvliegen.

Gesteund door degelijk onderzoek stelden de voordrachtgevers de vraag aan het publiek of hun voorstel om de wet in Ethiopia te veranderen en homoseksualiteit te legaliseren aanvaardbaar is. De reacties waren hevig, maar allerminst eenzijdig. De meesten vinden dat hun cultuur zo niet is en dat ze dit niet mogen laten gebeuren. Eigenaardig genoeg was dit ook de stelling van een studente die net vurig opgekomen was tegen discriminatie in haar presentatie over seksisme. Ze vond immers dat er geen enkele gegronde reden was waarom vrouwen niet in even grote getale als mannen kunnen deelnemen aan politiek of minder kansen krijgen om verder te studeren, laat staan uitgesloten worden voor bepaalde betrekkingen. “Maar homoseksualiteit was nooit aanvaard in Ethiopia en dat moet zo blijven,” besloot ze. Sommigen beweerden ook dat de verkrachtingen door homo's na legalisatie drastisch zouden toenemen, om maar te zwijgen over de verregaande en versnelde verspreiding van HIV/Aids.

Als klap op de vuurpijl geeft ook een docent psychologie zijn mening over de presentatie en het onderwerp. “Eerst en vooral is er geen enkel bewijs dat homoseksualiteit natuurlijk is,” luidt zijn betoog, “de onderzoeken die dat willen aantonen zijn nep. Dus is het onze taak als samenleving homoseksuele gedrag in elke vorm te ontmoedigen opdat niemand ertoe verleid kan worden. Bovendien mogen we niet aanvaarden dat Ethiopia de Westerse wereld als model neemt.” Gelukkig namen er toch verschillende studenten het onderzoek au serieux en vinden dat deze discriminatie niet langer getolereerd kan worden. Helaas stoten juist deze beloftevolle psychologen tegen een muur van ontkenning en verzet van conservatieve docenten.

Meegesleurd in de val

Desalegn heeft veel kuren. Wanneer er broodcoupons of iets anders uitgedeeld wordt, is hij van de partij. Maar wanneer we een boysmeeting hebben of afspraken willen maken in de bureau is hij gaan vliegen. Hij neemt het niet nauw met op tijd komen en lapt verschillende regels aan zijn laars. Meer dan een nacht sliep hij niet in de shelter. Maar het ergste is dat hij de jongsten in de shelter meesleurt in zijn ongewenst gedrag.

Onvermijdelijk werd op de staffmeeting besloten dat Desalegn zijn boeltje moest pakken. Yenege Tesfa en haar partners zijn namelijk van mening dat we voorrang moeten geven aan kinderen die gemotiveerd zijn iets te maken van hun leven en zich positief inzetten. Er zijn immers veel te veel kinderen op de straat die dat maar al te graag willen maar de kans niet krijgen. We gaven Desalegn een week opdat hij voldoende tijd had een nieuwe slaapplek te vinden. Wanneer Nigisti en Kassahun hem het nieuws vertelden, lachte Desalegn hen vierkant uit: “Waarom denk je dat ik het vaak vertik hier te slapen, ik heb al lang iets anders….” Die extra week was dus duidelijk overbodig.

Jammerlijk is onze leperd zo onfair om de gevolgen van zijn gedrag niet alleen te dragen. Hij maakt Adeno, zijn leeftijdsgenoot en makker uit de shelter, wijs dat hij ook ontslagen is. Tot overmaat van de ramp gelooft Adeno hem, neemt zijn schrale bezittingen en verlaat de shelter zonder eenmaal te vragen aan iemand van Yenege Tesfa hoe of waarom. Samen met Desalegn zien we hem voorlopig niet terug.

Nu in alle eerlijkheid, Adeno was de braafste niet. In feite had hij nog maar vrij recentelijk een nieuwe kans gekregen om weer in de shelter te komen wonen. Meer dan eens moest hij op het matje komen: rommelen in de vuilbakken, afwezig tijdens de Engelse les maar wel klaar om achteraf mee te eten in het restaurant,… Maar we geloofden dat we hem met wat extra inspanningen waarschijnlijk terug op het juiste pad konden krijgen. Als we dit incident bespreken, vinden Nigisti en Kassahun toch dat Adeno hier zelf ook verantwoordelijkheid in draagt. Hij had naar de bureau moeten komen om het verhaal te dubbelchecken of vragen wat er misliep. Bovendien vonden zijn sporadisch spijbelgedrag een slecht voorteken. Lea echter betreurt een beetje dat ons niet meer tijd gegund is om de uitdaging met Adeno verder aan te gaan. In vorig werk hebben we immers al vaker met 'stoutere' gasten gewerkt. Vaak met succes.

Toch moeten we Nigisti's en Kassahun's besluit aanvaarden. Zij moeten verder met de shelter, de jongens en Yenege Tesfa. Het is en blijft (hun) lokale NGO. Al kan je misschien begrijpen dat 'aanvaarden' voor ons niet altijd even eenvoudig is.

Wist je dat…

… je nu op onze website een overzicht kan downloaden van de verwezenlijkingen met YT in 2007?

… vandaag opnieuw een vastenperiode van twee maanden begint voor de Ethiopiërs?

… alle buurlanden van Ethiopia momenteel oorlog kennen, op Djibouti na?

… Ethiopia, in het bijzonder Gondar, best veilig is. Kobe vergat zijn aktetas met portefeuille en boeken vrijdagavond in een drukke bar-restaurant. 's Anderendaags konden we hem gewoon terug ongeschonden ophalen. Best fijn eigenlijk ;-)